جمعى از نويسندگان

280

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

فرزندزادگان دخترى واقف ( ابوعلى رستمى ) تحويل داده شد . « 1 » مرحوم محمدعلى تربيت در معرفى امير عبدالغفار نوشته است : جدّ ماجد سلسله طباطبائى ساكنين تبريز وشيخ‌الاسلام عهد سلطنتِ اوزون حسن بوده است و در جايى مىافزايد كه عنوان شيخ‌الاسلامى رتبه‌اى بوده كه از سوى فرمانروايان عصر به يكى از علماى درجه اول هر ايالت وولايت با فرمان مخصوص تفويض مىگرديده است . « 2 » مؤلف روضات الجنان ، ذيل معرفى ميرزا كاظم ، نوشته است كه وى مردى است بزرگ وبزرگ‌منش از دودمان ستوده آل‌طباطبا وآنگاه مىافزايد كه ببايد دانست كه جد اعلاى اين خاندان كريم ، مير عبدالغفّار است كه به روزگار امير تيمور گوركانى از مدينة السادات زواره به تبريز آمده است . اين سيد جليل تا 18 پُشت به حضرت حسن بن على ( ع ) مىپيوندد . در پاى منار سرخاب ( تبريز ) در مقبره اولاد تيمور مدفون است و پس از دو سطر وى نوشته است كه اكنون از مقبره تيموريان ومنار سرخاب اثرى نيست . « 3 » شهيد قاضى طباطبايى ذيل خاندان قاضى مىنويسد : « اول كسى كه مؤسس اين خاندان بزرگ در آذربايجان گرديده وريشه‌هاى اين تبار برومند را در آن سامان كاشته و در آن سرزمين شاخه‌هاى برجسته‌اى برافراشته است ، عالم ربانى وفقيه متبحّر ، شيخ‌الاسلام امير عبدالغفار طباطبائى مىباشد . او از بزرگان علماى شيعه بود وعلاوه بر علوم دينيه در فنون غريبه نيز تبحّرى بسزا داشت . بعد از آنكه آن عالم جليل مدتها در بلاد گوناگون به سياحت مشغول شد وكسب علوم از بزرگان نمود وسال‌ها در اين مرحله قدم برداشت ، به دعوت حسن بيك آق‌قويونلو به آذربايجان آمده ، در تبريز رحل اقامت افكنده ، به امور منصب بزرگ شيخ‌الاسلامى قيام و به شئون آن مقام سترگ اقدام كرد و از اين طريق زمام امور دينى را به كف با كفايت خود گرفت و به ترويج ديانت پرداخت . تا در حدود سال 877 هجرى به دار بقا انتقال يافت . . . » . « 4 » جامع فضل وفضيلت يكى از مشهورترين افراد خاندان قاضى ، امير سراج‌الدين عبدالوهاب پسر امير عبدالغفار است كه در سمرقند ديده به جهان گشود و چون پدر به شيخ‌الاسلام آذربايجان منصوب شد ، پسر را فرا خواند و پيش از آنكه وى به تبريز برسد امير عبدالغفار رحلت نمود . در هر حال سراج‌الدين از سوى سلسله آق‌قويونلو مقام شيخ‌الاسلامى را تصدى نمود وآوازه اقتدار سياسى واجتماعى او در شهرها پيچيد ونامش در مناطق ونواحى ايران انتشار يافت .

--> ( 1 ) - تطور حكومت در ايران بعد از اسلام ، محيط طباطبايى ، ص 142 . ( 2 ) - دانشمندان آذربايجان ، ميرزا محمدعلى خان تربيت ، ص 257 و 268 . ( 3 ) - كوى سرخاب تبريز ومقبرة الشعراء ، دكتر سيد ضياءالدين سجادى ، ص 155 به نقل از روضات الجنان ، ص 215 . ( 4 ) - زندگى ومبارزات آيةاللّه قاضى طباطبايى ، رحيم نيك‌بخت وصمد اسماعيل‌زاده ، ص 81 - 80 .